Προβλήματα και περιορισμοί

Η εγκυμοσύνη παρότι είναι μια ευχάριστοι κατάσταση , πολλές φορές δημιουργεί προβλήματα σε ότι αφορά την οδοντιατρική φροντίδα. Τα προβλήματα αυτά αφορούν τόσο την ίδια την οδοντιατρική παρέμβαση όσο και τη χορήγηση φαρμάκων.
Συνηθίζουμε να χωρίζουμε την εγκυμοσύνη σε τρία τρίμηνα.Η ασφαλέστερη περίοδος για οποιαδήποτε οδοντιατρική θεραπεία είναι το 2 τρίμηνο της εγκυμοσύνης.Παρόλα αυτά, πολλές φορές ο οδοντίατρος καλείται να αντιμετωπίσει επείγουσες καταστάσεις στις οποίες πρέπει να γνωρίζει τι είδους επέμβαση επιτρέπεται και τι φάρμακα μπορεί να χορηγήσει.Το πρώτο τρίμηνο της κύησης είναι η περίοδος της οργανογένεσις (δημιουργία των οργάνων του παιδιού), οπότε το έμβρυο στο χρόνο αυτό είναι πιο ευαίσθητο στην τερατογόνο δράση φαρμάκων, φλεγμονών και ακτινοβολίας.Στο τρίτο τρίμηνο υπάρχει αυξημένος κίνδυνος υπότασης η συγκοπής.Επειδή το έμβρυο είναι πια ανεπτυγμένο έχει και μεγάλες ανάγκες σε αίμα, το οποίο παίρνει αποκλειστικά από τη μητέρα.Επίσης, το μεγάλο μέγεθος του εμβρύου μπορεί να συμπιέζει μια μεγάλη φλέβα που λέγεται κάτω κοίλη και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υπόταση ή και συγκοπή στην οδοντιατρική καρέκλα.

Παρακάτω θα αναπτύξουμε τα προβλήματα αυτά αναλυτικά.

Ακτινογραφίες

Η λήψη ακτινογραφιών ειδικά στο α’ τρίμηνο της εγκυμοσύνης γενικά είναι απαγορευτική δεδομένου ότι, όπως είπαμε, είναι η περίοδος της οργανογένεσις και είναι γνωστή η δράση της ακτινοβολίας στο έμβρυο{π.χ. οξύ οδοντοφατνιακό απόστημα, οξεία πολφίτιδα} πολλές φορές είναι απαραίτητη η λήψη ακτινογραφιών.Στην περίπτωση αυτή απαιτείτε η χρήση ειδικής ποδιάς μολύβδου για την προστασία της μητέρας και του εμβρύου και πρέπει να λαμβάνονται μόνο οι απολύτως απαραίτητες ακτινογραφίες.
Για καλύτερη προστασία συνιστάται η λήψη ψηφιακής ενδοστοματικής ακτινογραφίας λόγω της μικρότερης ακτινοβολίας που χρησιμοποιείται.Η χρήση της ποδιάς μολύβδου εννοείται ότι είναι απαραίτητη σε όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Τοπικά αναισθητικά και αγγειοσυσπαστικά

Ένα άλλο πρόβλημα πολλές φορές για τον οδοντίατρο είναι η δυνατότητα χρήσης τοπικών αναισθητικών και φαρμάκων. Με βάση ην επικινδυνότητα για το έμβρυο τα φάρμακα κατατάσσονται σε ασφαλή, σχετικώς ασφαλή, σε φάρμακα που απαγορεύονται να χορηγούνται κατά την κύηση.Πρώτα απ όλα, η χορήγηση τοπικής αναισθησίας στη έγκυο πρέπει να γίνεται με φειδώ ανεξαρτήτως του τοπικού αναισθητικού που θα χρησιμοποιήσουμε. Η ξυλοκαινη και η πριλοκαινη ανήκουν στα σχετικώς ασφαλή φάρμακα. Ομως η μεπιβακαίνη και η αρτικαίνη μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο με τη σύμφωνη γνώμη του μαιευτήρα και κατα την κρίση του γράφοντος καλό είναι να μη χρησιμοποιηθούν καθόλου. Φάρμακο εκλογής δε θεωρείται η ξυλοκαίνη και η δόση να μην υπερβαίνει τις δυο αμπούλες.

Αντιβιοτικά

Εκτός των αναισθητικών, οι οδοντίατροι χορηγούν πολύ συχνά και αντιβιοτικά.Τα πενικιλινούχα αντιβιοτικά, όπως η αμοξυκιλλίνη ( Amoxil, Augmentin) θεωρούνται ασφαλή φάρμακα και συνήθως καλύπτουν τις ανάγκες του οδοντιάτρου. Σε περίπτωση αλλεργίας στα πενικιλινούχα αντιβιοτικά μπορεί να δοθεί άνετα η κλινδαμυκίνη (Dalacin) που είναι εξίσου ασφαλής για το έμυρυο. Κάποια άλλα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται ευρέως όπως η κλαρυθρομθκίνη ( Klaricid, Claripen, Zeclaren) ανήκουν στην επικίνδυνη ομάδα ενώ οι τετρακυκλίνες και κινολόνες δεν επιτρέπονται καθόλου να χρησιμοποιηθούν.Γενικά, τα πιο ασφαλή αντιβιιοτικά για χορήγηση σε όλα τα τρίμηνα της εγκυμοσύνης είναι τα πενικιλινούχα.

Παυσίπονα- αντιφλεγμονώδη

Σε ότι αφορά τα παυσίπονα φάρμακα, η παρακεταμόλη {Depon, Panadol, Apotel) θεωρείται γενικά ασφαλής, σε αντίθεση με την ασπιρίνη που απαγορεύεται ρητώς η χρήση της. Για τα μη στεροιειδή αντιφλγεμονώδη φάρμακα υπάρχει αυστηρή απαγόρευση ειδικά στο γ΄τρίμηνο της εγκυμοσύνης γιατί μπορεί να προκαλέσουν αιμραγίες κατά τον τοκετό και πρόωρη συύγκλειση του βοτάλειου πόρου στο εμβρυο με καταστροφικές συνέπειες. Στα άλλα δύο τρίμηνα της εγκυμοσύνης τα μη στεροιδή αντιφλεμονώδη πρέπει να δίνονται μόνο με έσχατη ανάγκη και με τη συναίνεση του μαιευτήρα και μόνο. Σε ότι αφορά τα οποιοειδή αναλγητικά(Lonarid, Lonagal) που θα μπορούσε να δώσει ο οδοντίατρος αυτα γενικά καλό είναι να αοπφεύγονται διότι δεν ανήκουν στην κατηγορία των ασφαλών φαρμάκων.

Αγχόλυση

Επειδή σε κάποες περιπτώσεις για να γίνει η οδοντιατρική πράξη απαιτείται καταστολή του φόβου χορηγούνται από του στόματος αγχολυτική η και εισνεόμενα κατασταλτικά.Από τα κλασσικά αγχολυτικα απαγορεύεται η χορήγηση βενζοδιαζεπινών (Xanax, Lexotanil, Tavor, Stedon) Αντιθέτως, μπορεί να δοθεί χάπι προμεθάζινις (Phenegran) που αν και παλιο φάρμακο μπορεί να χρησιμοποιηθει ως ασφαλές υποκατάστατο. Οσο για τα εισπνεόμενα κατασταλτικά, όπως το προτοξείο του αζώτου απαγορεύεται να δίνεται διότι προκαλεί τερατογενέσεις.

Ελκη μέσα στο στόμα

Σε περίπτωση ερπητικής λοίμωξης που εκδυλώνεται με μορφή ελκώσεων μέσα στο στόμα απαγορεύεται η χορήγηση ακύκλοβίρης (Zovirax) χωρίς την συναίνεση του γυναικολόγου, ενώ επιτρέπεται η χορήγηση πενσικλοβίρης. Επίσης για ενδοστοματικές μυκητιάσεις όλα τα φάρμακα είτε χάπια είτε αλοιφές θεωρούνται μη ασφαλή και χορηγούνται μόνο με άδεια από το μαιευτήρα.

Του Νικολάου Παπαχρήστου,
χειρουργός στόματος